Zittend gedrag
Dat gebrek aan lichaamsbeweging een ernstige bedreiging vormt voor onze gezondheid is al langer bekend. Relatief onbekend is echter het risico dat langdurig zitten (een sedentaire levensstijl) met zich meebrengt voor onze gezondheid, ongeacht of we voldoende bewegen. Onze banen zijn hier de belangrijkste boosdoener. De meesten van ons brengen hun werkzame leven zittend op een stoel door, typend op een desktop of laptop. In dit opzicht kunnen we spreken van een nieuwe vorm van beroepsrisico.
We spreken van zittend gedrag wanneer activiteiten worden uitgevoerd die weinig tot geen energie vergen (≤1,5 MET), terwijl men zit of ligt maar niet slaapt.
Zittend gedrag is niet hetzelfde als een gebrek aan lichaamsbeweging, maar een ander soort gedrag dat eigen risico's voor onze gezondheid met zich meebrengt. Helaas komt zittend gedrag veel voor, zowel in Nederland als in landen over de hele wereld. Recente gegevens van de Nederlandse 'TNO-monitor Beweging en Gezondheid' laten zien dat de tijd die Nederlanders zittend (of liggend, maar niet slapend) doorbrengen de afgelopen jaren licht is toegenomen, met uitzondering van mensen boven de 75 jaar.
Gezondheidsrisico's
Wetenschappelijk onderzoek toont aan dat langdurig zitten het risico op vroegtijdig overlijden vergroot. Er is sprake van een dosis-responsrelatie, wat betekent dat mensen die het grootste deel van hun tijd zittend doorbrengen, het grootste risico lopen op vroegtijdig overlijden. Mensen die meer dan 11 uur per dag zittend doorbrengen, verhogen hun risico op vroegtijdig overlijden met 40% binnen de komende drie jaar. Dit geldt niet voor mensen die slechts 4 uur zittend doorbrengen. Er zijn ook aanwijzingen dat langdurig zitten het risico op ziekten vergroot. Het maakt niet uit of iemand voldoende beweegt.
Ziekte
Er is weinig tot geen bewijs voor een verband tussen langdurig zitten en ziekte, omdat er weinig onderzoek naar dit onderwerp is gedaan en de kwaliteit ervan op zijn best twijfelachtig is. Een recente meta-analyse toont aan dat langdurig zitten in verband kan worden gebracht met een verhoogd risico op diabetes type 2 en hart- en vaatziekten. Langdurig zitten is gerelateerd aan een toename van het risico op het ontwikkelen van diabetes type 2 met maar liefst 112% en een toename van het risico op hart- en vaatziekten met 147%. Deze cijfers zijn op zijn zachtst gezegd schokkend. Er is ook bewijs voor een verband tussen langdurig zitten en depressie, en tussen langdurig zitten en het risico op het ontwikkelen van verschillende soorten kanker. Er is nog te weinig bewijs voor een verband tussen langdurig zitten en obesitas. Wat we wel weten, is dat langdurig zitten een risico kan vormen voor ons bewegingsapparaat.
Mogelijke verklaringen
Onderzoek naar de fysiologische mechanismen die het verband tussen langdurig zitten en gezondheidsrisico's verklaren, staat nog in de kinderschoenen. Er wordt gesuggereerd dat langdurig zitten een directe invloed heeft op de stofwisseling, de calciumopname en de gezondheid van de bloedvaten. Niet alleen stijgt ons energieniveau tijdens het staan, het helpt ons ook gewichtstoename te voorkomen en activeert onze houdingsspieren, met name de quadriceps. Zittend zijn deze spieren helemaal niet actief. Dit verstoort de stofwisseling, wat op zijn beurt kan leiden tot aanzienlijke gezondheidsrisico's. Het is keer op keer bewezen dat afwisseling tussen zitten, staan en bewegen nodig is om de gezondheidsrisico's die door langdurig zitten worden veroorzaakt, te verminderen.
Wat is volgens experts het juiste aantal opeenvolgende zitperiodes?
In Nederland en andere landen wereldwijd wordt mensen sterk aangeraden om langdurig zitten zoveel mogelijk te beperken.Er bestaat echter nog geen specifieke internationale richtlijn hierover. Dit zal naar verwachting in de nabije toekomst veranderen, gezien het toenemende aantal onderzoeken naar dit onderwerp en de groeiende hoeveelheid bewijs voor de risico's van langdurig stilzitten voor de gezondheid. Het is zeer waarschijnlijk dat toekomstige richtlijnen mensen zullen adviseren om hun zittende gedrag zoveel mogelijk te beperken en af te wisselen tussen zitten, staan en bewegen, of dit nu kort of lang duurt.
Vastgeplakt aan je bureaustoel op je werk
Steeds vaker worden we veroordeeld tot urenlang zittend werk achter een bureau. In dit opzicht is ons werk onze boosdoener geworden en weerhoudt het ons ervan om de dagelijkse benodigde beweging te krijgen. Alleen al in Nederland werken ruim 3,4 miljoen werknemers meer dan 4 uur per dag zittend achter een bureau. De Nederlandse beroepsbevolking besteedt gemiddeld 7 uur per dag aan zittend werk. Binnen de sectoren automatisering en zakelijke dienstverlening, transport, banken en verzekeringen, overheid en justitie besteden werknemers gemiddeld tussen de 7,9 en 9 uur per dag aan zittend werk.
Het is te verwachten dat een groeiend aantal werknemers steeds vaker zittend werk verricht als gevolg van de toenemende automatisering en computerisering in diverse sectoren. Innovatieve Nederlandse ontwikkelingen zoals 'De Nieuwe Manier van Werken' zullen deze trend waarschijnlijk versterken, omdat thuiswerken steeds populairder wordt. Hierdoor zal er minder gereisd worden en meer zittend werk plaatsvinden, waardoor mensen dagelijks minder bewegen.
Het beperken van zittend werk
Werkgevers kunnen een cruciale rol spelen bij het zoveel mogelijk beperken van zittend werk. Ten eerste zijn ze wettelijk verplicht om de risico's op de werkplek tot een minimum te beperken. Ten tweede hebben ze er belang bij om de gezondheidsrisico's die met werk samenhangen te verminderen, aangezien dit de inzetbaarheid van het personeel in het geding brengt. Het is algemeen bekend dat zittend werk en gebrek aan beweging een groot risico vormen op ziekteverzuim en een langzaam herstel bij werknemers. Anticiperen en de situatie onder controle krijgen kan daarom ook financieel voordelig zijn voor werkgevers. Het beste is dat er eenvoudige manieren zijn om zittend werk te verminderen zonder productiviteitsverlies, hoge kosten of veiligheidsrisico's. Het kan zo simpel zijn als opstaan of rondlopen. Een andere manier om zittend werk te verminderen is het gebruik van een in hoogte verstelbaar sta-bureau. Afwisselen tussen zitten en staan op het werk is in het begin niet zo makkelijk, dus werknemers moeten er echt moeite voor doen om het onder de knie te krijgen. Maar uiteindelijk zal het hun gezondheid enorm ten goede komen.
Kortom,
Er zijn sterke aanwijzingen dat langdurig stilzitten verband houdt met een verhoogd risico op vroegtijdig overlijden.
Er zijn sterke aanwijzingen dat langdurig stilzitten het risico op diverse ziekten vergroot, zoals diabetes, hart- en vaatziekten, depressie, kanker en problemen met het bewegingsapparaat.
Deze gezondheidsrisico's verdwijnen niet door voldoende te bewegen. Als je een zittend leven leidt, loop je risico.
- Zittend werk brengt gezondheidsrisico's met zich mee en wordt tegenwoordig beschouwd als een beroepsrisico.
De gezondheidsrisico's kunnen worden verminderd door minder te zitten en minder zittend werk te verrichten.
